KTV - Kwaliteitsregister Tolken en Vertalers

Babylon is een uitgave van:

De Raad voor Rechtsbijstand

Antw. nr. 10794

5200 WB

's-Hertogenbosch

Telefoon 0900 202 66 24 (e 0,10 p/min.)

Fax 073 612 38 76

ktvinfo@htb.rvr.org


In dit nummer o.a.:	Voorgeschiedenis KTV
	Stand van zaken register
	Inschrijvings-criteria
	Voorlopige lijst erkende opleidingen

Nr. 1 Nieuwsbrief Kwaliteitsregister Tolken en Vertalers augustus 2002

Nieuws over KTV
U leest de eerste editie van Babylon, de gratis nieuwsbrief over het Kwaliteitsregister Tolken en Vertalers (KTV). Via deze nieuwsbrief kunt u regelmatig kennis nemen van belangrijke ontwikkelingen rond dit register van het Ministerie van Justitie. De informatie gaat over procedures, criteria en het beschikbaar stellen van gegevens aan de afnemers van tolk- en vertaaldiensten binnen de justitieketen. Daarnaast kunnen onderwerpen zoals de kwaliteitstoets, de introductie van een kwaliteitszorgsysteem, de komst integriteittoets en de inrichting van een onafhankelijk kwaliteitsbureau aan de orde komen.

Kennismaking
Deze eerste uitgave is vooral een (hernieuwde) kennismaking met het Kwaliteitsregister Tolken en Vertalers en natuurlijk met de nieuwsbrief zelf. Een korte toelichting op de naam van de nieuwsbrief is dan ook wel op zijn plaats. Deze naam verwijst naar de antieke stad Babylon, verzamelpunt van talloze culturen en talen. Zonder al te pretentieus te willen zijn, kan ook het register van tolken en vertalers worden beschouwd als verzamelpunt van talen en culturen.

Raad voor Rechtsbijstand
De nieuwsbrief is een uitgave van het Kwaliteitsregister Tolken en Vertalers, gevestigd bij de Raad voor Rechtsbijstand 's-Hertogenbosch. Deze organisatie ondersteunt het Ministerie van Justitie bij het beheer van het register en verzorgt daarnaast communicatie over het KTV aan betrokkenen. De Raad verzorgt onder meer een telefonische servicedesk waar tolken, vertalers en afnemers vragen kunnen stellen over het KTV. Verder ontwikkelt de organisatie een speciale internetsite waar wet- en regelgeving, notities, onderzoeken, en actuele informatie over het KTV zijn in te zien. Deze site zal binnen enkele weken te bezoeken zijn.

Interactief
De redactie van Babylon houdt zich aanbevolen voor reacties van tolken, vertalers en afnemers. Alleen met inbreng van lezers kan de nieuwsbrief echt aansluiten bij de dagelijkse praktijk van justitieel tolken en vertalen. Heeft u opmerkingen, aanvullingen, vragen of suggesties, dan kunt u die inbrengen bij de redactie van Babylon, bij voorkeur per e-mail: ktvinfo@htb.rvr.org, Het postadres is antwoordnummer 10794, 5200 WB 's-Hertogenbosch.

Voorgeschiedenis KTV
De geschiedenis van het Kwaliteitsregister Tolken en Vertalers is eigenlijk niet in een notendop te vangen. Toch doen we een poging.

In 2000 uitte de Staatssecretaris van Justitie het voornemen om de kwaliteit van tolken en vertalers bij gerechten, Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en het Tolk- en Vertaalcentrum Nederland (TVCN) te waarborgen en tegelijkertijd de kosten beter te beheersen. Van belang was vooral dat de juridische procedures voor de betrokken rechtzoekenden van groot belang kunnen zijn en dat geldt natuurlijk ook voor de vreemdtalige inwoners van Nederland. Zij mogen dan ook op zijn minst verwachten dat er adequaat getolkt en vertaald wordt. Daarnaast is er veel geld gemoeid met tolken en vertalers bij juridische procedures en is het niet meer dan logisch dat ook op dit onderdeel zorgvuldig met gemeenschapsgeld wordt omgegaan.

Een en ander leidde tot voornemens om de tolk- en vertaaltarieven binnen Justitie te harmoniseren en tot de introductie van het partnerschap voor deze beroepsgroep. Tolken en vertalers die aan bepaalde criteria voldeden, konden een partnerovereenkomst sluiten met Justitie met rechten en plichten over en weer. De partners waren in het bijzonder verplicht om een kwaliteitstoets te ondergaan, maar konden van die verplichting ontheffing krijgen op basis van hun opleiding en ervaring.

Aanpassing beleid
De werkwijze stuitte in de praktijk op veel bezwaren, waarna de Staatssecretaris van Justitie het kwaliteitsbeleid aanpaste. Per brief van 8 november 2001 werd de Tweede Kamer geïnformeerd over het aangepaste beleid. Dat kwam erop neer dat tolken en vertalers die voor Justitie willen werken, zich moesten aanmelden voor een speciaal register: het kwaliteitsregister Tolken en Vertalers.

Op basis van opleiding en ervaring zijn twee vormen van inschrijving mogelijk een voorlopige en een definitieve. Elders in deze nieuwsbrief staan de criteria vermeld.

Tijdelijk
In eerste instantie zullen voorlopig en definitief ingeschreven tolken en vertalers in de praktijk geen verschillen ervaren in hun relatie met afnemers.

Per 1 januari 2005 verandert dat. Vanaf die datum wil Justitie alleen nog tolken en vertalers inhuren die definitief in dit register zijn ingeschreven. Dit betekent dat voorlopig ingeschrevenen tot die datum de tijd hebben om alsnog aan de criteria voor definitieve inschrijving te voldoen. De periode tot 1 januari 2005 zal ook voor Justitie in het teken staan van het verder uitwerken en invoeren van kwaliteitsbeleid. Elders in deze nieuwsbrief staan doelstellingen voor de korte en langere termijn opgesomd. Van de zijde van Justitie zal de voorlopige lijst van erkende opleidingen nog worden aangevuld.

Moeilijk te vangen
Kwaliteit is en blijft een moeilijk te vangen begrip. Niet elke academisch geschoolde taalwetenschapper hoeft een goede gerechtstolk te worden. En niet elke 'native speaker' die het Staatsexamen Nederlands als tweede taal met goed gevolg heeft afgelegd, is per definitie een goede juridisch vertaler. Voor een deel is het beoordelen van kwaliteit objectiveerbaar door te kijken naar opleiding, ervaring, of door de deelnemers te onderwerpen aan een toets. In elk geval is de kans op onvoldoende kwaliteit daarmee te beperken.

Maar voor een deel is kwaliteit ook niet zo eenvoudig hard te maken. Iemand die al jarenlang tolkt of vertaalt, ook voor Justitie, zal ook zonder opleiding of kwaliteitstoets, de overtuiging hebben dat het met de kwaliteit wel goed zit. Daarnaast zijn zaken als houding, initiatief, op het gemak stellen van betrokkenen en stiptheid moeilijker te meten en waarderen.

De criteria die momenteel worden gehanteerd, hebben in eerste instantie betrekking op goed meetbare aspecten. Zelfs die hebben wellicht op onderdelen nog aanvulling of aanscherping nodig, maar er is in elk geval goed mee te werken. Dat komt mede doordat ze tot stand zijn gekomen in overleg met beroepsbeoefenaren, afnemers en externe deskundigen.

Aan de hand van de criteria is goed vast te stellen wie voorlopig of definitief kan worden ingeschreven. Wie nog niet aan de criteria voldoet, weet wat nodig is om alsnog -voorlopig of definitief- te kunnen worden ingeschreven.

Betrouwbaar
Het Ministerie van Justitie wil op deze manier een betrouwbaar register hanteren met voldoende gekwalificeerde tolken en vertalers. Daarvoor zijn naast criteria natuurlijk vooral gemotiveerde beroepsbeoefenaren nodig. Gezien de vraag naar tolk- en vertaaldiensten, kan Justitie het zich niet permitteren onnodige weerstanden op te roepen of onredelijke eisen te stellen. Wat redelijk is, kan feitelijk alleen door de beroepsgroep en afnemers zelf worden vastgesteld. Het ligt dan ook in de bedoeling om deze ketenpartners nauwer te betrekken bij het beheer van het register. Uiteindelijk moet dat er zelfs toe leiden dat het beheer in handen komt van een onafhankelijk kwaliteitsinstituut waar het Ministerie niet actief bij is betrokken.

Andere afnemers
Justitie kent naast de gerechten, IND en TVCN nog verschillende andere opdrachtgevers voor tolk- en vertaaldiensten. Het is de bedoeling dat bijvoorbeeld penitentiaire instellingen en de Raden voor de Kinderbescherming ook aanhaken bij het kwaliteitsbeleid.

Daarnaast zijn ook andere landelijke overheden/Ministeries grootafnemers van tolken en vertaaldiensten. Daarbij valt te denken aan Binnenlandse Zaken (politie), Defensie (Koninklijke Marechaussee) en Volksgezondheid (zorginstellingen). Ook met deze opdrachtgevers vindt overleg plaats over een gemeenschappelijke aanpak van kwaliteit.

In het vat
Rond het Kwaliteitsregister Tolken en Vertalers zitten nog tal van plannen en voornemens in het vat. De komende maanden staan in elk geval al verschillende activiteiten op het programma om het beheer van het register verder te verbeteren.

In de eerste plaats wordt gezocht naar mogelijkheden om de communicatie met en vanuit het Kernteam Kwaliteitsnormering1 over het afleggen van kwaliteitstoetsen te versterken. Op basis van een goed resultaat kunnen tolken en vertalers definitief worden ingeschreven in het register.
De voorlopige lijst met erkende opleidingen behoeft een nadere beschouwing.
De lijst lijkt niet volledig waardoor tolken en vertalers die voor hun eigen gevoel een goede opleiding hebben afgerond, op dit moment niet definitief kunnen worden ingeschreven.
Voor wat betreft de criteria staat onder meer ter discussie of een mobiele telefoon en e-mailadres moeten worden verplicht. De meeste tolken en vertalers beschikken daar al over. Vanwege de bereikbaarheid in spoedeisende gevallen zou het niet vreemd zijn om van alle tolken en vertalers te vragen dat ze via mobiele telefoons en e-mail bereikbaar zijn. Aan deze faciliteiten zijn voor de gebruikers ook geen hoge kosten verbonden dus er liggen geen hoge drempels. Vooruitlopend op een besluit hierover kunnen tolken en vertalers die nog niet over een mobiele telefoon of e-mail-verbinding beschikken, zich al oriënteren op de mogelijkheden en het register informeren over eventuele nummers en adressen.
De lijst met talen die het register hanteert, vraagt permanent om uitbreiding. Binnen het Ministerie is specifieke deskundigheid beschikbaar om te beoordelen of een opgegeven taal inderdaad als zodanig kan worden geregistreerd of dat het bijvoorbeeld een dialect betreft.
Opmerkelijk is verder dat de verschillende onderdelen van Justitie ook verschillende taallijsten hanteren waarbij een taal soms onder meerdere benamingen bekend staat. Dit vergt harmonisatie om onduidelijkheden te voorkomen.
Verder moet het register een goede wettelijke basis krijgen.
Het Ministerie heeft een wetgevingsjurist aangenomen die een deugdelijke klachtenregeling voor de tolken en vertalers binnen de justitieketen zal voorbereiden.
Ook wordt bekeken in hoeverre het wenselijk is om een centraal register voor alle afnemers binnen (en eventueel buiten) justitie te gaan voeren. Daaraan zijn voor- en nadelen verbonden die een kritische analyse behoeven.
Ten slotte overweegt de Raad voor Rechtsbijstand het register via internet beschikbaar te stellen aan de afnemers. Die kunnen dan via een beveiligde ingang toegang krijgen tot (hun eigen deel altijd actueel. Daarnaast zijn eenvoudige zoekmogelijkheden aan te bieden zodat de afnemers sneller kunnen selecteren op taal, tolk of vertalen, al dan niet beëdigde vertalers enzovoorts.

Ook voor de langere termijn zijn al diverse doelstellingen geformuleerd:

Daarbij staat vooral de oprichting van een onafhankelijk kwaliteitsinstituut hoog op de agenda. Het Ministerie van Justitie heeft inmiddels twee externe deskundigen gevraagd de mogelijkheden daarvan te bespreken met de diverse beroepsorganisaties. De eerste resultaten van deze gesprekken zijn positief.
Tegelijkertijd moet verder worden nagedacht over de inrichting van een kwaliteitsborgsysteem en een integriteitstoets.
De Raad voor Rechtsbijstand zal de procedure voor inschrijving in het KTV uitwerken en vastleggen in een beschrijving van de administratieve organisatie.
Vanwege de privacygevoeligheid van de gegevens, zal de Raad ook een privacyreglement laten opstellen en wordt de applicatie waarmee de Raad het register beheert, aangemeld bij het College voor Bescherming van Persoonsgegevens.

Stand van zaken register
De Raad voor Rechtsbijstand 's-Hertogenbosch ondersteunt sinds juni 2002 het Ministerie van Justitie bij het beheer van het KTV. De Raad beheert een vergelijkbaar landelijk register van bewindvoerders in het kader van de wettelijke schuldsaneringsregeling en een ressortelijk register van rechtsbijstandverleners die deelnemen aan het stelsel van de gesubsidieerde rechtsbijstand.

Met betrekking tot het KTV is de Raad eerst begonnen met het verwerken van inschrijvingen die na de inwerkingtreding van het huidige beleid (1 januari 2002) zijn ingediend. De betreffende 400 dossiers zijn inmiddels beoordeeld en in juli hebben de tolken en vertalers nader bericht ontvangen over hun inschrijving of verzoeken om aanvullende informatie.

Vervolgens worden de partners met ontheffing automatisch definitief ingeschreven voor de taal waarvoor zij ontheffing hadden en krijgen daarvan bericht. Van alle andere tolken en vertalers wordt vooralsnog aangenomen dat zij voorlopig worden ingeschreven. Alvorens daartoe over te gaan, zal de Raad de betreffende deelnemers echter de gelegenheid bieden aan te tonen dat zij voldoen aan de criteria voor definitieve inschrijving.

Informatie aan afnemers
De afnemers (zie artikel Voorgeschiedenis) krijgen maandelijks een overzicht van tolken en vertalers die voor hen in aanmerking komen. De Raad zal in overleg met deze afnemers bekijken welke gegevens zij nodig hebben. Hij denkt daarbij in eerste instantie aan:

naam- en adresgegevens,
telefoon-, fax en gsm-nummers,
e-mailadressen,
informatie over voorlopige of definitieve inschrijving als tolk en/of vertaler per taal,
bij vertalers wil de Raad ook vermelden of de vertaler beëdigd is en of hij/zij uit of naar het Nederlands vertaalt.
Aanvullende gegevens

Indien in de toekomst alle afnemers inderdaad een landelijk bestand krijgen, zullen daarop in eerste instantie ook veel beroepsbeoefenaren staan die zij niet kennen. Om toch enig inzicht te verschaffen in hun kwalificaties, is denkbaar dat het register aanvullende informatie over opleiding en ervaring beschikbaar stelt. Verder kan het wenselijk zijn om specifieke dialecten van een taal te vermelden in de overzichten.

Indien de afnemers daarnaast gegevens over BTW-plicht, sofinummers en andere kenmerken willen ontvangen, is dat ook mogelijk.

Coordinatorenoverleg
Op 4 juli 2002 hebben vertegenwoordigers van het Ministerie van Justitie en de Raad voor Rechtsbijstand 's-Hertogenbosch voor de eerste keer overleg gevoerd met de cošrdinatoren tolken en vertalers van de gerechten en parketten. Daarbij werd de actuele stand van zaken toegelicht en konden de cošrdinatoren inbreng leveren vanuit de dagelijkse praktijk. Daarbij bleek dat sommige rechtbanken eigen criteria hanteren voor de kwaliteit van tolken en vertalers. Andere gaan ervan uit dat inschrijving in het KTV voldoende waarborgen biedt. Verder kwamen de nodige onduidelijkheden en knelpunten op tafel rond de tarifering.

Het overleg was constructief en waardevol en krijgt dan ook op verschillende manieren een vervolg. Na de zomervakantie zal in elk geval nieuw overleg met alle gerechten en parketten plaatsvinden. Daarnaast zal de Raad voor Rechtsbijstand met de cošrdinatoren van gerechten c.q parketten uit de arrondissementen 's-Hertogenbosch, Den Haag, Rotterdam en Haarlem bekijken welke criteria zoal worden gebruikt en welke procedures worden toegepast. Uiteraard dient deze afstemming om te bezien in hoeverre uniformering mogelijk is. De Raad voor Rechtsbijstand wil ook gestructureerd overleg met andere afnemers gaan organiseren. In eerste instantie zullen daarbij de landelijke en regiocošrdinatoren van de IND worden benaderd.

Criteria
Op basis van de brief die de Staatssecretaris van Justitie op 13 november naar de Tweede Kamer heeft gestuurd, zijn de volgende criteria voor inschrijving in het kwaliteitsregister Tolken en Vertalers vastgesteld. De criteria zijn onder te verdelen in administratieve en inhoudelijke. Voor inschrijving moet aan beide worden voldaan.

De administratieve criteria zijn in alle gevallen gelijk:

De persoonlijke en adresgegevens zijn compleet en het inschrijfformulier is ondertekend.
Een kopie van een geldig paspoort of identiteitsbewijs (en een verblijfsdocument indien het paspoort buiten de EU is afgegeven) is bijgevoegd.
De handtekening onder het formulier komt overeen met de handtekening op het paspoort/ identiteitsbewijs.

Voor voorlopige en definitieve inschrijving als tolk of vertaler gelden aparte inhoudelijke criteria:

Voorlopige inschrijving als tolk:

De tolk heeft aantoonbare tolkervaring of een erkende tolkopleiding afgerond (een kopie van het diploma is bijgevoegd).

Een tolk spreekt een zogenaamde incidentele taal. Dit is een taal die slechts sporadisch in Nederland voorkomt, waarvoor geen erkende opleiding bestaat en vanwege het incidentele karakter ook nauwelijks aantoonbare ervaring is op te doen. Voorlopige inschrijving voor een incidentele taal gebeurt doorgaans pas na samenspraak met de afnemers.

Criteria voor definitieve inschrijving als tolk

De tolk heeft een tolkopleiding voltooid (een kopie van het diploma is bijge voegd) die is opgenomen in de lijst van erkende tolkopleidingen. Indien de tolk een buitenlandse tolkopleiding heeft gevolgd, kan het Kwaliteitsregister Tolken en Vertalers deze door NUFFIC laten waarderen. Als de opleiding minimaal op HBO-niveau wordt gewaardeerd, is dat voldoende voor definitieve inschrijving.
De tolk heeft aantoonbare tolkervaring.

De tolk heeft met goed gevolg de kwaliteitstoets afgelegd. Daarbij moeten zowel de kennistoets als de praktijktoets zijngedaan. Een kopie van het toetsverslag moet worden aangeleverd.

Criteria voor voorlopige inschrijving als vertaler

De vertaler heeft aantoonbare vertaalervaring of een erkende vertaalopleiding afgerond (een kopie van het diploma is bijgevoegd).

Een vertaler vertaalt een zogenaamde incidentele taal. Dit is een taal die slechts sporadisch in Nederland voorkomt, waarvoor geen erkende opleiding bestaat en vanwege het incidentele karakter ook nauwelijks aantoonbare ervaring is op te doen. Voorlopige inschrijving voor een incidentele taal gebeurt doorgaans pas na samenspraak met de afnemers.

Criteria voor definitieve inschrijving als vertaler

De vertaler heeft een vertaalopleiding voltooid (een kopie van het diploma is bijgevoegd) die is opgenomen in de lijst van erkende tolkopleidingen. Indien de vertaler een buitenlandse vertaalopleiding heeft gevolgd, kan het Kwaliteitsregister Tolken en Vertalers deze door NUFFIC laten waarderen. Als de opleiding minimaal op HBO-niveau wordt gewaardeerd, is dat voldoende voor definitieve inschrijving.
De vertaler heeft aantoonbare vertaalervaring.

De vertaler heeft met goed gevolg de kwaliteitstoets afgelegd. Daarbij moeten zowel de kennistoets als de praktijktoets zijn gedaan. Een kopie van het toetsverslag moet worden aangeleverd.

Voorlopige lijst erkende opleidingen

Onderwijs-, tolk- en vertaaldeskundigen hebben eerder dit jaar een aanzet gegeven voor een lijst met erkende opleidingen. Tolken en vertalers die een van deze opleidingen hebben afgerond, komen in aanmerking voor definitieve inschrijving in het KTV.

De lijst pretendeert niet volledig te zijn. Mede op basis van de opleidingen die op inschrijfformulieren staan vermeld, kan zij worden aangevuld. Via Babylon kunnen tolken en vertalers daarvan op de hoogte blijven. Indien zij op basis van zo'n wijziging in aanmerking denken te komen voor een definitieve inschrijving, kunnen zij het register verzoeken om de inschrijving aan te passen.

Tolken

SIGV-diploma gerechtstolken in strafzaken;
Getuigschrift staatsexamen Tolk/Vertaler (Deens, Duits, Engels, Fins, Frans, Hongaars, Indonesisch (Bahasa Indonesia), Italiaans, Noors, Nieuw-Grieks, Pools, Portugees, Russisch, Spaans, Turks en Zweeds);
HBO-getuigschrift Tolk faculteit tolk/vertaler Hogeschool Maastricht (Duits, Engels, Frans, Italiaans, Portugees, Russisch en Spaans);
HBO-getuigschrift ITV Hogeschool voor Tolken en Vertalers met SNEVT- examen tolk (Duits, Engels, Frans, Italiaans, Russisch en Spaans).

Vertalers

SIGV-diploma juridisch vertalen;
Getuigschrift staatsexamen Tolk/ Vertaler (Deens, Duits, Engels, Fins, Frans, Hongaars, Indonesisch (Bahasa Indonesisch), Italiaans, Noors, Nieuw-Grieks, Pools, Portugees, Russisch, Spaans, Turks en Zweeds);
ITV-diploma vertaler (Duits, Engels, Frans en Spaans);
HBO-getuigschrift Vertaler faculteit tolk/ vertaler Hogeschool Maastricht (Duits, Engels, Frans, Italiaans, Portugees, Russisch en Spaans);
HBO-getuigschrift met SNEVT-examen vertaler (Hogeschool West-Nederland: Duits, Engels, Frans en Spaans);
ITV Hogeschool voor Tolken en Vertalers (Duits Engels, Frans, Italiaans, Russisch en Spaans);
LOI Hogeschool (Engels);
Vertol Hogeschool voor Tolken en Vertalers (Spaans);
Getuigschrift Hoogeschool Hieronymus Utrecht (Engels en Frans).

Diploma behaald in het buitenland

In het buitenland behaalde diploma's en getuigschriften van tolk- en vertaalopleidingen worden voorgelegd aan de Nuffic (Nederlandse organisatie voor internationale samenwerking in het hoger onderwijs). De Nuffic zal beoordelen of het een tolk- of vertaalopleiding met Nederlands als ŽŽn van de twee actieve talen op ten minste HBO-niveau betreft.

Meer weten ?

Meer informatie over het kwaliteitsregister Tolken en Vertalers is op te vragen via een speciaal telefoonnummer (0900 202 66 24). Voor dit nummer geldt het normale gespreks- tarief (10 eurocent per minuut). De Raad heeft op basis van ervaring met andere activiteiten gekozen voor een servicenummer omdat daarmee maandelijks informatie over de bereikbaarheid beschikbaar komt en meer mogelijkheden beschikbaar zijn om bellers te informeren over alternatieven als de lijn bezet is of medewerkers niet aanwezig zijn.

De voorkeur gaat echter sterk uit naar communicatie via e-mail. Deze werkwijze is betrouwbaar, snel, en flexibel. Voor het KTV is een speciaal e-mailadres geopend: ktvinfo@htb.rvr.org.

Binnen enkele weken is tevens een speciale internetsite te bezoeken over het KTV. Het adres zal zijn www.ktv.rvr.org. Zodra de site in de lucht is, zullen tolken, vertalers en afnemers daarover worden geinformeerd.