KTV - Kwaliteitsregister Tolken en Vertalers

Nogmaals: de criteria

In de eerste editie van Babylon stonden de criteria genoemd voor inschrijving in het Kwaliteitsregister Tolken en Vertalers. Op basis van vragen aan de informatiedesk van het KTV krijgt een aantal aspecten hierbij een nadere toelichting.

Voor inschrijving gelden enkele algemene min of meer administratieve voorwaarden. Zo moeten tolken en vertalers een volledig ingevuld en ondertekend inschrijvingsformulier opsturen Žn een kopie van een geldig identiteitsbewijs. Daarnaast moeten zij voor inschrijving voldoen aan inhoudelijke criteria. Bij voorlopige inschrijving gaat het daarbij om aantoonbare werkervaring óf een afgeronde tolk- of vertaalopleiding.
Definitieve inschrijving kan op twee manieren gebeuren. Tolken en vertalers die een erkende opleiding hebben afgerond Žn aantoonbare ervaring hebben opgedaan, worden definitief ingeschreven.
Indien hiervan geen sprake is, kunnen zij definitief worden ingeschreven als zij de kwaliteitstoets van het Kernteam kwaliteitsbevordering met goed gevolg hebben afgerond voor zowel het kennisdeel als het praktijkdeel.
Beoordeling vindt afzonderlijk plaats per vaardigheid (tolken of vertalen) en per taal.

Ervaring
Eind 2001 heeft de voormalig Staatssecretaris besloten om ervaring als criterium voor voorlopige inschrijving in het Kwaliteitsregister in te stellen. Naast bovengenoemde combinatie van opleiding en ervaring of het afleggen van de kwaliteitstoets, kunnen tolken en vertalers die in 2005 meer dan 5 jaar ervaring in het tolken en/of vertalen voor justitie, politie en marechaussee hebben, automatisch definitief worden ingeschreven.
Dit betekent echter niet dat beroepsopleidingen overbodig zijn geworden. Vanaf 2005 moeten geregistreerde tolken en vertalers deelnemen aan een kwaliteitsborgingsysteem waarmee zij periodiek moeten aantonen -bijvoorbeeld via intervisie en permanente educatie - dat zij voldoen aan de kwaliteitseisen. Naast praktijkervaring kunnen opleidingen, certificaten, diploma's van erkende tolk- of vertaalopleidingen of de toetsen van het Kernteam, de kwetsbaarheid bij de beoordeling van de kwaliteit verkleinen. De wereld van tolken en vertalers is geen andere dan die van advocaten, notarissen en deurwaarders, waar ook vormen van permanente educatie worden toegepast voor het waarborgen van de beroepskwaliteit.

Erkende opleidingen
In de lijst met erkende opleidingen staat zowel voor tolken als vertalers de Vertaalacademie van de Hogeschool Zuyd in Maastricht genoemd voor de talen Duits, Engels, Frans, Italiaans, Portugees, Russisch en Spaans. Dit blijkt bij nader inzien niet helemaal terecht te zijn. De opleiding leidt eigenlijk op tot vertaler. Tolken is slechts een mogelijke specialisatie die zelden wordt gevolgd. Het diploma van de Vertaalacademie Hogeschool Zuyd geeft (in combinatie met ervaring) alleen recht op definitieve inschrijving als vertaler. Alleen afgestudeerden met de specialisatie tolken kunnen definitief worden ingeschreven als tolk. Het KTV zal recente definitieve inschrijvingen op basis van deze diploma's opnieuw beoordelen. In uiterste gevallen kan een en ander betekenen dat een definitieve inschrijving als tolk wordt gewijzigd in een voorlopige.

Tolktarieven

De afgelopen maanden is opnieuw een aanpassing van de tarieven voor tolkdiensten binnen de Justitieketen doorgevoerd. De aanpassingen zijn onderdeel van een in 2000 aangekondigde en gestarte harmonisatie. Dit traject moet in 2003 uitmonden in gelijke tarieven voor alle tolk- en vertaaldiensten voor de uiteenlopende Justitie-opdrachtgevers.
Omdat de informatiedesk van het KTV veel vragen krijgt over de tarieven, wordt onderstaand een overzicht van de actuele stand van zaken per 1 oktober 2002 weergegeven.

IND
Op 18 september 2002 is de Regeling tolkenvergoeding IND gewijzigd (Staatscourant 24 september 2002). Hierdoor kunnen tolken die korter dan een half jaar voor de IND werken, sinds 1 oktober 2002 een uurtarief declareren van € 30,22. Voor meer ervaren tolken bedraagt het basistarief € 40,45. Voor werkzaamheden op zater-, zon-, en offici‘le feestdagen geldt een toeslag van 50%.

TVCN
Bij het Tolk- en Vertaal Centrum Nederland(TVCN) geldt vanaf 1 oktober 2002 een basistarief van € 36,60, zo meldt een brief van het Ministerie aan TVCN d.d. 12 augustus 2002. Voor telefonisch tolken kan een toeslag worden toegekend van € 5,40.

Op 19 september 2002 stuurde het Ministerie een brief aan de Raad voor de Rechtspraak en het College van procureurs-generaal over de tarieven van gerechtstolken in strafzaken. Daarin is het basistarief vastgesteld op € 40,45.
Gerechtstolken die vóór 1 oktober 2000 al een hogere uurvergoeding voor hun werkzaamheden bij Justitie ontvingen, behouden die uurvergoeding. Deze bedraagt voor:

niet veelbeheerste Europese talen 46,29 per uur;
veelbeheerste niet-Europese talen € 48,60 per uur;
voor de overige niet-Europese talen € 54,00 per uur.

Aan niet beroepsmatig optredende tolken wordt - afhankelijk van hun vakbekwaamheid - ten hoogste 70% van de hiervoor genoemde bedragen toegekend. De bovengenoemde brieven over de tolktarieven zijn te vinden op de KTV-internetsite (www.ktv.rvr.org).
Op 1 oktober 2003 vindt nogmaals aanpassing plaats. Daarna zijn alle tarieven voor tolkdiensten hetzelfde.

Besluit tarieven strafzaken
Zoals eerder aangekondigd bereidt het Ministerie van Justitie momenteel een aanpassing voor van het Besluit tarieven in strafzaken waarin ook de tarieven voor gerechtstolken zijn geregeld. De aanpassing betreft de actualisering van de reeds bij brief (d.d. 19 september 2002) kenbaar gemaakte tolktarieven. Een voorstel wordt naar verwachting in het eerste kwartaal van 2003 naar de Raad van State gestuurd.

Administratieve verwerking

De Raad voor Rechtsbijstand 's-Hertogen-bosch heeft de afgelopen maanden nieuwe activiteiten ontplooid om het administratieve beheer van het Kwaliteitsregister Tolken en Vertalers verder op orde te brengen. In dit artikel wordt de stand van zaken kort beschreven.

Gedurende de zomermaanden zijn alle tolken en vertalers die zich na 1 januari 2002 hebben aangemeld, beoordeeld en ge•nformeerd. Daarbij ging het om circa 550 dossiers die nog niet eerder waren verwerkt.
De Raad heeft software in gebruik genomen die het ministerie van Justitie had ontwikkeld voor de ondersteuning van het KTV. Omdat deze applicatie in 2001 was ontwikkeld voor het kwaliteitsbeleid van vóór 1 januari 2002 (dus uitgaande van partnerovereenkomsten) waren aanpassingen nodig. De Raad heeft gedurende de aanpassing van de software tijdelijk een aparte database gebruikt om het register te beheren. De informatie in deze database is inmiddels in het bovengenoemde KTV-informatiesysteem gevoegd.
Bij een controle bleek dat van circa 800 tolken en vertalers alleen maar naam en adres en dus geen taalgegevens beschikbaar zijn. De Raad beschikte ook niet over papieren dossiers. Het vermoeden bestond dat het ministerie van Justitie in het verleden met deze tolken en vertalers wel heeft gecommuniceerd over het kwaliteitsbeleid maar dat zij zich niet hadden aangemeld voor een part- nerovereenkomst en/of registratie in het KTV. De Raad heeft de betrokkenen aangeschreven en gevraagd of zij zich alsnog wilden aanmelden of dat hun gegevens moesten worden verwijderd uit de database. Alle reacties zijn inmiddels verwerkt.
Tevens bleek dat de schriftelijke gegevens in de voormalige partnerdossiers niet altijd overeenkwamen met de gegevens in het informatiesysteem. Omdat de betrouwbaarheid van het register voor een belangrijk deel wordt bepaald door de juistheid van de gegevens, heeft de Raad besloten om al deze (ruim 1.300) dossiers aan een extra controle te onderwerpen. Dit betekent dat voormalige partners later dan aangekondigd een definitief bericht over de wijze van inschrijving kunnen krijgen. Zij zijn hierover op 12 november per brief ge•nformeerd. Een voormalige partner met ontheffing voor de kwaliteitstoets voor de betreffende taal en vaardigheid (tolken en/of vertalen) wordt definitief ingeschreven en een partner zonder ontheffing voorlopig. Aangezien de afnemers van het KTV bij hun selectie uitgaan van adresgegevens en vaardigheden per taal (en dus nog niet van een voorlopige of definitieve inschrijving), heeft een en ander voor het verkrijgen van opdrachten dan ook geen gevolg. De gegevens van de voormalige partners worden immers maandelijks aan de afnemers beschikbaar gesteld.
In de huidige software kunnen enkele gegevens niet worden geregistreerd. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om (bank- of giro-)rekeningnummers van tolken en vertalers. De Raad laat de mogelijkheid inbouwen deze gegevens alsnog te registreren. Zodra die is verwezenlijkt, moeten de betreffende data alsnog in het systeem worden ingevoerd. De tolken en vertalers zullen te zijner tijd opnieuw een overzicht ontvangen met de aangevulde geregistreerde gegevens.
De personele capaciteit voor het beheer van het KTV is niet berekend op extra activiteiten zoals het snel verwerken van 800 antwoordformulieren en het op zeer korte termijn controleren en corrigeren van 1.300 dossiers. Omdat deze activiteiten wel van belang zijn en de doorlooptijden voor de betrokkenen niet nog langer mogen worden, heeft de Raad tijdelijk extra capaciteit ingehuurd en daarnaast prioriteiten gesteld met betrekking tot de kwaliteit van de dienstverlening.
Daarbij is het maandelijks beschikbaar stellen van gegevens over tolken en vertalers aan afnemers binnen de justitieketen leidend. Deze gegevens moeten actueel, correct en zo compleet mogelijk zijn. Dit betekent bijvoorbeeld dat mutaties in adressen en andere gegevens van tolken en vertalers uiterlijk op de dag van verzending van nieuwe overzichten verwerkt moeten zijn. De verwerkingstijd is daarmee uiterlijk een maand maar in de regel korter. De telefonische en vooral de e-mail-informatieservice hebben eveneens een hoge prioriteit evenals de beoordeling van nieuwe aanmeldingen. Het KTV hanteert een behandelingstermijn van maximaal één week voor nieuwe aanmeldingen.
Het KTV heeft inmiddels ook ori‘nterende gesprekken gevoerd met de tolkencošrdinatoren van de IND, met het TVCN, het SIGV, het Kernteam kwaliteitsbevordering en het Nederlands Genootschap van Tolken en Vertalers (sectie gerechtstolken).

Juiste gegevens
In recente correspondentie zijn een aantal keren abusievelijk onjuiste contactgegevens van het KTV gepubliceerd. Hierdoor konden wellicht tolken en vertalers geen antwoordformulieren faxen of kregen geïnteresseerden een andere informatielijn aan de telefoon. Deze informatielijn wordt overigens bemenst door dezelfde medewerkers die ook informatie verstrekken over het KTV.
De Raad voor Rechtsbijstand 's-Hertogen-bosch biedt zijn excuses aan voor deze onvolkomenheden.

Volledigheidshalve vermelden wij hier nogmaals de juiste gegevens:

Kwaliteitsregister Tolken en Vertalers
Antwoordnummer 10794
5200 WB 's-Hertogenbosch
Tel. 0900 202 66 24 (€ 0,10 p/m)
Fax: 073 612 38 76
E-mail ktvinfo@rvr.org
Internet: www.ktv.rvr.org

Telefoonstoring
Medio december is de telefonische informatiedesk van het KTV enkele dagen slecht bereikbaar geweest. Oorzaak was een storing naar aanleiding van het ingebruiknemen van speciale draadloze telefoontoestellen. Hierdoor is het mogelijk om ook de telefonische oproepen te beantwoorden als de medewerkers niet op hun eigen werkplek zitten. Doel was de bereikbaarheid te verbeteren. Bij de installatie van deze telefoontoestellen zijn instellingen in de centrale gewijzigd. Daarbij is een storing opgetreden waardoor het 0900-nummer niet bereikbaar was. De storing was binnen enkele dagen verholpen.
Het 0900-nummer is in principe tijdens kantooruren bereikbaar. Bij drukte, andere werkzaamheden, overleg of activiteiten buitenshuis kan de bereikbaarheid tijdelijk worden beperkt. In dat geval kunnen dringende vragen altijd via e-mail aan het KTV worden voorgelegd. Het adres is ktvinfo@rvr.org.

KTV-internetsite in de lucht

Het Bureau Internet van de Raden voor Rechtsbijstand heeft een internetsite over het KTV ontwikkeld. Deze is sinds september in de lucht. Het adres is www.ktv.rvr.org. Op de site staat vooral algemene informatie over wet- en regelgeving, het kwaliteitsbeleid, criteria en de procedure voor inschrijving in het register, tarieven en links naar andere sites die met tolken en vertalen te maken hebben.

Om de site te kunnen bezoeken is speciale software nodig (Flash en Acrobat Reader). Deze toepassingen maken het mogelijk om relatief snel en veilig grote hoeveelheden informatie via internet beschikbaar te stellen in een toegankelijke vorm. Omdat dit software is die op vrijwel alle internetsites wordt toegepast, zullen de meeste gebruikers er waarschijnlijk al over beschikken. Is dat niet het geval, dan kunnen de applicaties gemakkelijk en gratis van internet worden gedownload.

KTV-forum
Het Bureau Internet ontwikkelt nog het zogenaamde KTV-forum, een deze nieuwsgroep waar betrokkenen ervaringen kunnen uitwisselen, vragen aan elkaar kunnen voorleggen en meningen kunnen uiten. De Raad voor Rechtsbijstand 's-Hertogenbosch zal toezien op de relevantie van de bijdragen, maar daarin terughoudend zijn.

Register op internet?
Momenteel wordt bekeken of de site ook een al dan niet openbaar register van tolken en vertalers krijgt. Dit is in principe mogelijk binnen voorwaarden die het ministerie van Justitie aangeeft. Voordelen van deze werkwijze zouden onder meer zijn dat de gegevens actueler zijn en beter toegankelijk voor de afnemers.
Indien het register een openbaar karakter zou krijgen, wordt tolken en vertalers vooraf de mogelijkheid geboden aan te geven of zij willen worden vermeld. Er zijn situaties denkbaar waarin vooral tolken om veiligheids- of privacyredenen hun gegevens niet openbaar willen maken.
Wordt gekozen voor een beperkte toegang van een internetregister voor afnemers, dan is adequate beveiliging van deze faciliteit nodig. De Raad is hierover in overleg met overheidsinstanties die ondersteuning bieden bij de beveiliging van digitale toepassingen.

Het hoe en wat van beëdiging

Aan de informatiedesk van het KTV stellen tolken en vertalers veel vragen over beëdiging.
Om enig licht op dit onderwerp te werpen, gaan we hier iets dieper op de materie in.

Tolken
De Nederlandse wet- en regelgeving kent geen algemene regeling die voorziet in de beëdiging van tolken. Afzonderlijke wetten bevatten wel een grondslag om tolken voor een zitting van de rechtbank te beëdigen. Een voorbeeld is artikel 191, vierde lid van het Wetboek van Strafvordering. Daarin staat: 'de tolk wordt zonodig op bevel van de rechter-commissaris gedagvaard en wordt beëdigd dat hij zijn taak naar zijn geweten zal vervullen' Er zijn geen specifieke vereisten voor beëdiging van tolken. Doorgaans volstaat het criterium van een 'geschikte persoon'.

Vertalers
De Wet van 6 mei 1878, houdende bepalingen omtrent de beëdigde vertalers (ook bekend als de Wet beëdigde vertalers) bevat in de artikelen 1 en 2 een algemene regeling over de be‘diging van vertalers. Artikel 1 heeft betrekking op degenen die bevoegd zijn tot het geven van middelbaar onderwijs in een of meer vreemde talen. Zij dienen de rechtbank voldoende blijk geven kennis te dragen van de Nederlandse taal en een verklaring omtrent het gedrag over te leggen. Artikel 2 gaat in op be‘diging van vertalers die niet over deze onderwijsbevoegdheid beschikken. Zij moeten bij de rechtbank aantonen dat zij de Nederlandse en betreffende vreemde taal beheersen en daarnaast een verklaring omtrent het gedrag overleggen. De invulling van het criterium 'voldoende kennis' verschilt per rechtbank. Meestal volstaan diploma's van taal-, vertaal- of tolkopleidingen en getuigschriften, maar rechtbanken kunnen ook andere criteria hanteren. Wie als vertaler beëdigd wil worden, kan dan ook het best bij de betreffende rechtbank navragen of en zo ja welke criteria in dat specifieke arrondissement gelden. Vertalers moeten hun verzoek tot beëdiging indienen bij de president van de rechtbank.
De beëdiging is geldig in heel Nederland en kent geen beperking in looptijd. Wel is zij herroepbaar. Geeft een vertaler er blijk van niet bekwaam of integer te handelen, dan kan de rechtbank de be‘diging herroepen. Deze herroeping wordt gepubliceerd in nieuwsbladen (kranten en/of Staatscourant).

De volledige wettekst staat in de bibliotheek van de KTV-internetsite (www.ktv.rvr.org).
Daarnaast is een uitgebreide beschrijving van de procedure te vinden op de internetsite van de voormalige Nederlandse Vereniging van Tolken en Vertalers. Op de homepage www.taal.com/NVTV staan onder de button 'de Linguaan' twee artikelen over beëdigde vertalers.

Europees beleid

Op 14, 15 en 16 november vond in Antwerpen een internationale conferentie plaats over juridisch tolken en vertalen in de Europese Unie. De bijeenkomst was georganiseerd in het kader van het Grotius-project waarin EU-lidstaten initiatieven nemen om tot gemeenschappelijke uitgangspunten en uniform beleid binnen de unie te komen met betrekking tot tolken en vertalen in juridische procedures. De conferentie werd door de EU gefinancierd.

In Europees verband wordt beleid en wetgeving geformuleerd om burgers in alle lidstaten toegang te geven tot het recht bij juridische conflicten. Naast een toegankelijke gerechtelijke procedure en de beschikbaarheid van juridische bijstand speelt voor vreemdtaligen vooral een rol dat zij kunnen beschikken over tolken en/of vertalers in juridische procedures. Alleen dan krijgen zij dezelfde kansen in procedures als de burgers die de taal van het betreffende land spreken.

Doel
De belangrijkste doelstellingen van dit Grotius-project zijn o.a.:

voorstellen doen voor een kwaliteitstraject - van selectie, over opleiding, certificering, codes, register en samenwerking - dat in de EU lidstaten en kandidaat-landen kan worden geïmplementeerd
minimum kwaliteitseisen uitwerken waar aan juridische vertalers en tolken moeten voldoen
een model uitwerken van een deontologische en professionele code voor juridische vertalers en tolken
voorstellen doen om de interdisciplinaire samenwerking tussen de juridische actoren en de juridische vertalers-tolken te bevorderen.

Tijdens het congres moesten bovenstaande doelstellingen verder worden uitgewerkt om kwaliteitsnormen en beleidslijnen voor juridisch vertalen en tolken in de vorm van een EU richtlijn in de lidstaten en kandidaat-landen te kunnen implementeren.

Aan de conferentie namen alle EU-lidstaten deel en twee kandidaat-lidstaten (Polen en Tsjechië). Onder de deelnemers waren vertegenwoordigers van de wetenschappelijke wereld, de rechterlijke macht, de advocatuur, overheden, tolken en vertalers en opleidingsinstituten.
De Nederlandse delegatie bestond uit vertegenwoordigers van de rechterlijke macht, het ministerie van Justitie, het Kwaliteitsregister Tolken en Vertalers en het SIGV. In dit stadium van het project is ervoor gekozen nog geen tolken en vertalers af te vaardigen. In een latere fase kan dat alsnog gebeuren.

Kwaliteit
De aandacht ging uit naar verschillende kwaliteitsaspecten zoals juridische en taalkundige invalshoeken de voorwaarden voor gestructureerd kwaliteitsbeleid en ethische aspecten (gedragscode). Duidelijk werd dat alle lidstaten zoeken naar waarborgen om kwaliteit te meten en waarborgen via wetgeving, gedragscodes, opleidingstrajecten, kwaliteitssystemen en registers. In verschillende lidstaten zijn al protocollen ontwikkeld, kwaliteitscriteria vastgesteld, opleidingsprogramma's en toetsen ingericht en gedragscodes opgesteld.
Op de internetsite van het Grotius-project zijn het programma, de inleidingen en diverse andere relevante documenten raadpleegbaar.

Onderzoek branche organisatie

In opdracht van het Ministerie van Justitie heeft onderzoeksbureau W&S een verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden om een brancheorganisatie op te richten voor alle juridische tolken en vertalers.

Op dit moment is het werkveld diffuus georganiseerd. Er zijn verschillende organisaties actief met eigen doelstellingen, toelatingseisen en kwaliteitsbeleid. Voor opdrachtgevers en rechtzoekenden is niet altijd duidelijk welke verwachtingen realistisch zijn op basis van het lidmaatschap van een van de verenigingen. Voor overheden en andere belanghebbenden is tegelijkertijd niet duidelijk met wie overleg moet worden gevoerd over belangrijke ontwikkelingen in de sector.

W&S hield interviews met negen brancheorganisaties en inventariseerde de organisatiegraad en -vorm van andere vergelijkbare sectoren zoals de advocatuur en artsenij. Conclusie was dat er op bestuurlijk niveau breed draagvlak bestaat voor de inrichting van een brancheorganisatie voor tolken en vertalers. Mogelijke taken zijn belangenbehartiging, gesprekspartner van bijvoorbeeld de overheid, het waarborgen van de kwaliteit van de beroepsgroep, het garanderen of organiseren van beroepsopleidingen het beheer van een register en het voeren van tuchtrechtspraak.

Het volledige rapport is in te zien op de KTV-internetsite.