Branchevereniging voor tolken en vertalers
In de afgelopen jaren zijn er veel ontwikkelingen
geweest rond het beroep van tolk en vertaler.
Tussen de belangenorganisaties van tolken
en vertalers en de overheid hebben de
nodige gesprekken plaats gevonden, en er is
een kwaliteitsregister opgezet dat beheerd
wordt door de Raad voor Rechtsbijstand in
Den Bosch. Ook wordt druk uitgeoefend op
tolken en vertalers om zich te laten bijscholen.
Lag vroeger de verantwoordelijkheid voor het
beleid ten aanzien van tolken en vertalers aanvankelijk
bij het toenmalige departement van
CRM, omdat van daaruit de tolkencentra zijn
opgezet, later kwam de verantwoordelijk bij
het departement van Justitie. Voor Justitie was
dat een ongelukkige situatie omdat datzelfde
departement ook verantwoordelijk is voor
belangrijke afnemers van tolk- en vertaaldiensten.
Rechtbanken, de IND, de politie, advocaten
en notarissen zijn in dit opzicht grootgebruikers.
Het is lastig om enerzijds beleid te
ontwikkelen ten gunste van een beroepsgroep
en anderzijds ook afnemer te zijn. Justitie
heeft dit dilemma in het verleden wellicht
onvoldoende onderkend.
Markt verandert
In de markt zelf verandert er ondertussen ook
veel. Door de terugloop van het aantal asielzoekers
is er veel tolkenwerk verdwenen bij de
IND, bij de COA en bij de Vreemdelingenkamers
van de rechtbanken, maar elders komt
er door de uitbreiding van de Europese Unie
ook weer werk bij. Andere onderdelen van de
rechtbanken en de politie hebben in toenemende
mate behoefte aan goede tolken en
vertalers en die behoefte zal niet afnemen. Een
andere belangrijke ontwikkeling is dat de overheid
aan het TVCN heeft meegedeeld de subsidie
geleidelijk aan af te bouwen, waardoor
TVCN niet meer zoals voorheen een bevoorrechte
positie heeft op de markt. Ook de
Europese regels op het gebied van aanbesteding
gaan geleidelijk aan de wijze van
opdrachtverdeling beïnvloeden. De Europese
Commissie wijde in een recent Groenboek
over het strafprocesrecht een behartenswaardig
hoofdstuk aan de positie van tolken
en vertalers.
De behartiging van de belangen van tolken en
vertalers is momenteel niet voldoende omdat
er geen eenduidige, sterke organisatie is, maar
het veld verdeeld is over meerdere organisaties.
Door die versnippering zien die organisaties
afzonderlijk geen kans gezag te ontwikkelen en kunnen zij de overheid onvoldoende
partij bieden.
In deze turbulentie, die waarschijnlijk alleen
maar toe zal nemen, is er behoefte aan een
sterke organisatie, die namens de tolken en de
vertalers kan spreken en invloed kan uitoefenen
op deze ontwikkelingen. Het is noch in
het belang van de overheden noch in het
belang van de tolken en vertalers dat de huidige
situatie in stand blijft.
Onderzoeksopdracht
Het ministerie van Justitie heeft vorig jaar van
W&S Transition- en Interimmanagement verzocht
na te gaan of er draagvlak was binnen de
organisaties van tolken en vertalers om te
komen tot een branchevereniging.
Onderzoekers Wim Kok en Arriën Kruijt hebben
dit onderzoek uitgevoerd. Wim Kok is van
oorsprong arts en heeft veel gedaan in brancheverenigingen
in de gezondheidszorg,
Arriën Kruijt heeft vooral gewerkt binnen de
rechtshulp, rechtbanken en de politie.
De onderzoekers hebben gesprekken gevoerd
met de besturen van negen organisaties en op
basis daarvan is een schets gemaakt van een
mogelijke branchevereniging. Tot hun genoegen
konden ze vaststellen dat er binnen de
besturen draagvlak is te komen tot een branchevereniging.
Omdat de opdracht is gekregen van Justitie en
de maatschappelijke discussie ogenschijnlijk
vooral over tolken gaat, lijkt het dat de branchevereniging
vooral een oplossing is voor
problemen waarmee tolken te kampen hebben
in de justitiële sfeer. De schijn bedriegt ook
hier. Ook buiten de justitiële sfeer zijn er problemen.
Daarnaast zijn er niet alleen voor tolken
vraagstukken die opgelost moeten worden,
maar evenzeer voor vertalers. De onderzoekers
zijn ervan overtuigd dat de belangen
van tolken en vertalers meer overeenkomsten
kennen dan verschillen. Velen doen bovendien
soms werk als tolk en dan weer als vertaler.
Ook in de sfeer van opleidingen en bijscholingen
is er veel gemeenschappelijks.
Ronde tafel
Het onderzoek is gestart met een rondetafelconferentie
op 24 april 2003, waarbij alle
negen uitgenodigde organisaties zich konden
vinden in een stappenplan dat moest leiden
tot de oprichting van een branchevereniging.
De voorzitters van de besturen hebben een
stuurgroep gevormd die het hele proces moet
leiden. Er zijn vijf werkgroepen gevormd, die
de plannen nader uitwerken en vormgeven.
De werkgroepen doen voorstellen waarover de
stuurgroep beslist. Uiteindelijk zullen de
besturen in het najaar de plannen voorleggen
aan de leden van hun verenigingen. Het streven
is om de branchevereniging voor 1 januari
2004 tot stand te brengen.
Uitgangspunt van de branchevereniging is dat
het een vereniging is van individuele leden,
die als tolk of vertaler werkzaam zijn. Om de
leden meer bij het proces te betrekken, zal de
stuurgroep regelmatig een voortgangsbulletin
schrijven, dat per mail naar de leden van de
verschillende verenigingen zal worden
gestuurd. Het bulletin zal ook te vinden zijn
op de diverse websites, waaronder de website
van het Kwaliteitsregister Tolken en Vertalers
(www.ktv.rvr.org).
Een andere activiteit die uit de rondetafelconferentie
is voortgekomen is het organiseren
van een landelijk congres voor tolken en vertalers.
Het programma is nog niet helemaal
rond, maar het ziet ernaar uit dat de minister
van Justitie zal komen toelichten wat de
beleidsvoornemens van de overheid zijn en
dat er ook een spreker zal komen om ons in te
wijden in de Europese ontwikkelingen.
Daarnaast zijn deelprogramma’s voorzien die
ingaan op vaktechnische ontwikkelingen en
vaardigheden. De datum en plaats liggen vrijwel
zeker vast: zaterdag 29 november 2003 in
Utrecht. Nadere berichten volgen aan het eind
van de zomer.
Voor de Nederlandse regering wordt 2004 het
jaar van het EU-voorzitterschap. Ik hoop dat
2004 ook het jaar wordt van de oprichting van
een sterke branchevereniging van tolken en
vertalers in Nederland.
Arriën Kruyt
a.kruyt@ws-transition.com
Informatie over de branchevereniging
Op de website van het Kwaliteitsregister
Tolken en Vertalers, www.ktv.rvr.org, is een
button gerealiseerd voor W & S Transition
en Interimmanagement. Op dit moment
staat het rapport ìSchets van een brancheorganisatie
van tolken en vertalersî onder
deze button, alsmede het eerste bulletin
(van juli 2003) van W & S. Via de bulletins
wordt u op de hoogte gehouden van de
ontwikkeling van de op te richten brancheorganisatie.
Ook andere berichtgevingen
over dit onderwerp zullen hier in de toekomst
te vinden zijn.
De button staat op de startpagina en is
herkenbaar aan het logo van W & S. |
Verklaring omtrent gedrag in najaar verplicht
Een belangrijke aanleiding om tot een
Kwaliteitsregister te komen vormen de klachten
rond de integriteit van tolken en vertalers.
Tolken en vertalers kijken als het ware bij
Justitie in de keuken. Hun kennis over de
stand van zaken van in een opsporingsonderzoek
of een asieldossiers maakt hen kwetsbaar
voor beïnvloeding door criminele netwerken of
antidemocratische organisaties. Indien vertrouwelijke
informatie uit onderzoeken of dossiers
wordt doorgespeeld, kan dat ertoe leiden
dat een strafrechterlijk onderzoek moet worden
stopgezet. Voor Justitie zijn integriteitsbreuken
door tolken en vertalers dan ook buitengewoon
schadelijk. Tolken en vertalers die
voor Justitie werken moeten onkreukbaar en
betrouwbaar zijn. Vertrouwelijke informatie
moet bij hen in goede handen zijn. Daarom
wordt - naast een wettelijk stelsel met kwaliteitseisen
- ook gewerkt aan maatregelen
gericht op integriteitsbewaking.
Een eerste stap hiertoe wordt komend najaar
gezet. Dan zal de ‘Wet justitiële gegevens’ in
werking treden. Deze wet maakt het voor
Justitie mogelijk de integriteit van onder andere
tolken en vertalers beter te bewaken. Hierbij
wordt gebruik gemaakt van een zogenaamde
Verklaring omtrent het gedrag (afgekort:
VOG). Een VOG is een verklaring waaruit
blijkt, dat het gedrag van een persoon voor het
verrichten van bepaalde werkzaamheden geen
bezwaar oplevert. Voor de afgifte van deze verklaring
wordt gebruik gemaakt van diverse
justitiële registers. Het onderzoek dat een
aanvraag van een VOG plaatsvindt is dan ook
veel uitgebreider en diepgaander dat thans bij
de aanvraag van Bewijs van goed gedrag.
Gelet op het grote belang dat met het waarborgen
van de integriteit is gediend, wordt de
VOG voor tolken en vertalers die in het
Kwaliteitsregister staan ingeschreven, verplicht
gesteld. Over de aanvraagprocedure en
de kosten worden alle ingeschreven tolken en
vertalers dit najaar schriftelijk geïnformeerd.
Informatie van het Kernteam over het certificaat
voor tolken en vertalers
De jaren 2003 en 2004 zijn overgangsjaren
waarin tolken en vertalers nog in de gelegenheid
zijn, hun kwaliteit zichtbaar te maken in
toetsen die dankzij de subsidie van het
Ministerie van Justitie worden aangeboden
tegen een prijs die ver onder de kostprijs ligt.
Tevens heeft men gelegenheid om in te tekenen
op de bijscholingsmodules, waarover in
de brochure meer te lezen is. In deze bijdrage
ligt het Kernteam Kwaliteitsnormering Tolken
en Vertalers de activiteiten voor de komende
periode toe.
De koers die voor de overgangsjaren 2003 en
2004 door het Ministerie van Justitie is uitgezet
bestaat uit een aantal elementen:
• het streven om de bovengenoemde bijscholing
en de toetsing in het reguliere
onderwijs onder te brengen
• de oprichting van een onafhankelijk kwaliteitsinstituut
dat de kwaliteit van tolken en
vertalers in hun dienstverlening aan diverse
ministeries zal bewaken
• de oprichting van een branche-organisatie
die instrumenten zal kunnen ontwikkelen
om de eenmaal aangetoonde kwaliteit te
borgen
• aansluiting bij de Europese discussie over
competenties van tolken en vertalers en
bij het streven om wettelijke minimumeisen
ten aanzien van die competenties te
formuleren.
Het ziet ernaar uit dat de discussie over minimumeisen
aan de inzet van tolken en vertalers
in diverse overheidssectoren in de komende
jaren nog zal intensiveren. Het reguliere
onderwijs zal op deze eisen inspelen en zal
naar verwacht en gehoopt in staat zijn om het
aanbod van korte en lange opleidingstrajecten
te vergroten. Een bepaalde hoeveelheid ervaring
van individuele tolken en vertalers - hoe
belangrijk ook - zal op den duur nooit het
enige criterium kunnen zijn waarmee inzet in
de praktijk te rechtvaardigen is.
Ook om die laatste reden doen tolken en vertalers
er goed aan om de mogelijkheden om
hun deskundigheid te vergroten en hun kunnen
te demonstreren.
Koninklijke weg
Vanaf 1 januari 2005 zullen het Ministerie van
Justitie en een aantal overheidsinstellingen in
de gezondheidszorg uitsluitend nog met tolken
en vertalers werken die definitief geregistreerd
zijn in het Kwaliteitsregister Tolken
en Vertalers te ‘s-Hertogenbosch. Het wordt
voor uw werkzaamheden binnen deze overheidssectoren
dus belangrijk om langs de ene
of andere weg in aanmerking te komen voor
definitieve registratie. De ‘koninklijke weg’ is
dat u uw kwaliteit als tolk of vertaler zichtbaar
maakt door het afleggen van de kwaliteitstoets
zoals die onder auspiciën van het
Ministerie van Justitie is ontwikkeld. Wie
slaagt voor deze toetsing ontvangt een getuigschrift
dat als certificaat door het kwaliteitsregister
wordt erkend.
Hoe verkrijgt u dit certificaat?
U kunt het certificaat verkrijgen
• door deel te nemen aan een kennistoets
en een praktijktoets en deze met goed
gevolg af te leggen, óf
• door vrijstelling van de kwaliteitstoets aan
te vragen bij het Kwaliteitsregister en deze
te verkrijgen op grond van uw opleiding.
Indien u kiest voor het toetstraject, geldt de
regel dat u pas wordt toegelaten tot de praktijktoets,
als u alle vier de kennistoetsen met
goed gevolg hebt afgelegd.
Kennistoets
De kennistoets is een schriftelijke toets waarmee
wordt bepaald of u over voldoende kennis
beschikt van de Nederlandse cultuur en
maatschappij en van het cultuurgebied waarin
uw andere werktaal wordt gesproken. De
toets bestaat uit de onderdelen:
1. kennis van de Nederlandse maatschappij
en cultuur,
2. kennis van de cultuur en maatschappij(en)
waarin uw andere werktaal gesproken
wordt,
3. kennis van het Nederlands recht en de
meest voorkomende juridische termen,
4. kennis van de Nederlandse gezondheids
zorg en de meest voorkomende medische
termen.
De vier onderdelen van de kennistoets kunt u
afzonderlijk en in willekeurige volgorde afleggen.
Voorbereiding op kennistoets
Het Kernteam Kwaliteitsnormering Tolken en
Vertalers van het Ministerie van Justitie organiseert
bijscholingscursussen voor de toetsonderdelen
3 en 4. Deze bijscholingsmodules
leiden u gericht op voor de betreffende kennistoets
en verhogen uw slagingskans. Bij voldoende
aanmeldingen worden de modules op
meerdere momenten in het jaar aangeboden.
Deelname aan de bijscholingsmodules is niet
verplicht. Wanneer u zich aanmeldt voor de
kennistoets, ontvangt u een lijst met literatuur,
die u ook zelfstandig kunt bestuderen.
Praktijktoets tolken
Met de praktijktoets tolken wordt vastgesteld
of uw vaardigheden voldoen aan de kwaliteitseisen
van de bovengenoemde overheidssectoren.
De toets bestaat uit de volgende onderdelen:
A. reproductie zonder vertaling: u geeft zo
precies mogelijk mondeling de inhoud van
twee mondeling gepresenteerde teksten
weer (Nederlands - Nederlands en vreemde
taal - vreemde taal),
B. vertaling à vue: u vertolkt mondeling de
inhoud van twee schriftelijke teksten
(Nederlands - vreemde taal en vreemde
taal - Nederlands),
C. rollenspel: u tolkt tijdens een rollenspel dat
de vorm heeft van een dialoog.
Praktijktoets vertalen
Met de praktijktoets vertalen wordt vastgesteld
of uw vaardigheden voldoen aan de kwaliteitseisen
van de overheid. De praktijktoets
vertalen valt uiteen in twee afzonderlijke toetsen,
één voor elke vertaalrichting:
A. vertaling vreemde taal - Nederlands,
B. vertaling Nederlands - vreemde taal.
U bepaalt zelf of u aan beide toetsen deelneemt
of slechts aan één. De beoordelingsmaatstaven
zijn in beide gevallen gelijk.
Voorbereiding op praktijktoets
Ter voorbereiding op de praktijktoets kunt u
deelnemen aan de volgende bijscholingsmodules:
voor tolken:
• Spreek- en luistervaardigheid Nederlands
voor vergevorderde anderstalige tolken,
• Algemene tolktechnieken;
voor vertalers:
• Schrijfvaardigheid Nederlands voor verge
vorderde anderstalige vertalers,
• Vertaalkunde en terminologie.
Deelname aan deze modules geschiedt op
basis van vrijwilligheid.
De kosten
Aan de bijscholingsmodules en de toetsen zijn kosten verbonden. Die zijn voor uw eigen
rekening. Echter, tot 1 januari 2005 krijgt u, wanneer u bij een eerste deelname of de eerstvolgende
herkansing slaagt voor de kennistoets of de praktijktoets, de helft van de door u
betaalde toetsgelden gerestitueerd.
|
| Kosten bijscholingsmodules en toetsen in 2003 |
| Bijscholingsmodule ter voorbereiding van kennistoetsonderdeel 3 | € 526,39 |
| Bijscholingsmodule ter voorbereiding van kennistoetsonderdeel 4 | € 451,51 |
| Kennistoets (per onderdeel, dus vier maal) | € 57,00 |
| Bijscholingsmodule Schrijfvaardigheid Nederlands | € 450,00 |
| Bijscholingsmodule Spreek- en Luistervaardigheid Nederlands | € 450,00 |
| Bijscholingsmodule Vertaalkunde en Terminologie | € 185,00 |
| Bijscholingsmodule Algemene Tolktechnieken | € 450,00 |
| Praktijktoets tolken (geheel) | € 228,00* |
| Praktijktoets vertalen (per vertaalrichting) | € 228,00 |
| |
| * wie na twee maal zakken voor de derde maal opgaat voor de praktijktoets tolken betaalt
€ 500,00. Na het behalen van de toets na de derde maal vindt er geen restitutie plaats. |
Aanmelding
Als u ingeschreven staat in het Kwaliteitsregister
voor Tolken en Vertalers van het
Ministerie van Justitie, wordt u automatisch
per brief uitgenodigd om u aan te melden voor
de bijscholingsmodules en de toetsen. Voor
vragen over deze inschrijving kunt u terecht
bij:
Kwaliteitsregister Tolken & Vertalers
Antwoordnummer 10794
5200 WB ’s-Hertogenbosch
tel. 0900-2026624
fax 073-6123876
website: www.ktv.rvr.org
e-mail: ktvinfo@htb.rvr.org
Vrijstelling
Vrijstelling van de kwaliteitstoets wordt verleend
op grond van de genoten opleiding.
Voor een overzicht van de geaccepteerde
opleidingen surft u naar de website van het
Kwaliteitsregister Tolken en Vertalers:
www.ktv.rvr.org (zie aldaar onder ‘opleidingen’).
Voor vragen over vrijstelling kunt u contact
opnemen met het Kwaliteitsregister
Tolken en Vertalers (zie hierboven).
Meer informatie
De bijscholingsmodules en de toetsen worden
georganiseerd door het Kernteam Kwaliteitsnormering
Tolken en Vertalers. Voor meer
informatie over inhoud en planning van de bijscholingsmodules
en de toetsen neemt u contact
op met:
Kernteam Kwaliteitsnormering Tolken en
Vertalers,
Postbus 55, 3500 AB Utrecht
tel. 030 - 677 44 52
(werkdagen 9.00-12.00 uur)
fax 030 - 231 60 50
website: www.kernteam.nl
e-mail:
info@kernteam.nl
